Btw bij zakendoen met Oekraïne: wat Nederlandse ondernemers moeten weten

Wie zakendoet met Oekraïne krijgt bijna altijd te maken met btw — zowel de Nederlandse als de Oekraïense variant. Voor de meeste Nederlandse ondernemers is btw oekraine een van de eerste onderwerpen die vragen oproept: welk tarief geldt bij export, wanneer moet je je registreren in Oekraïne, en hoe voorkom je dat je dubbel betaalt? In dit artikel zetten we de hoofdlijnen op een rij, zoals die per 2026 gelden. De regels wijzigen regelmatig; verifieer altijd de actuele situatie bij de Belastingdienst, de Oekraïense belastingdienst (DPS) of een lokale adviseur.

Oekraïne valt buiten de EU — dat bepaalt alles

Voor de btw is Oekraïne een derde land. Dat betekent dat leveringen van Nederland naar Oekraïne geen intracommunautaire leveringen zijn, maar export. Voor export naar landen buiten de EU geldt in Nederland het 0%-tarief, mits u kunt aantonen dat de goederen daadwerkelijk de EU hebben verlaten. Bewijsstukken zijn dus essentieel: een uitvoeraangifte (ENS/EAD), CMR-vrachtbrief, bevestiging van aankomst, en een verkoopfactuur die de export ondersteunt.

Zonder sluitend uitvoerdossier kan de Belastingdienst het 0%-tarief later corrigeren en het reguliere Nederlandse tarief (21% of 9%) alsnog naheffen — inclusief rente en soms een boete. Het loont dus om de administratieve kant net zo serieus te nemen als de commerciële.

Oekraïense btw (ПДВ): tarieven en registratieplicht

Oekraïne kent een eigen btw-systeem, ПДВ genaamd. Het standaardtarief bedraagt 20%. Daarnaast geldt een verlaagd tarief van 7% voor bepaalde farmaceutische en medische producten, en een 0%-tarief voor export vanuit Oekraïne. Voor een deel van de landbouwproducten geldt een apart 14%-tarief.

Voor buitenlandse leveranciers wordt de btw meestal geheven bij invoer in Oekraïne. De Oekraïense afnemer betaalt de invoer-btw aan de douane en kan die vervolgens verrekenen in zijn eigen aangifte — mits hij als btw-plichtige geregistreerd staat.

Registratie als btw-plichtige in Oekraïne wordt verplicht zodra een onderneming binnen een periode van twaalf maanden een bepaalde omzetdrempel overschrijdt. Buitenlandse bedrijven zonder vaste inrichting in Oekraïne worden meestal niet lokaal geregistreerd; die stap komt pas in beeld bij een filiaal, dochteronderneming of vaste vertegenwoordiger. Voor digitale diensten aan Oekraïense consumenten (B2C) geldt sinds enkele jaren een aparte registratieplicht.

Wanneer krijgt u met Oekraïense btw te maken?

De praktische situaties waarin een Nederlands bedrijf met ПДВ te maken krijgt zijn onder meer:

• U levert goederen aan een Oekraïens bedrijf en de afnemer regelt zelf de invoer.
• U voert zelf goederen in via een lokale entiteit of vaste vertegenwoordiger.
• U verleent diensten aan een Oekraïense afnemer, waarbij de plaats van dienst — en dus het btw-regime — afhangt van de aard van de dienst.
• U verkoopt digitale diensten rechtstreeks aan Oekraïense consumenten.

Bij grensoverschrijdende diensten wordt vaak de verleggingsregeling toegepast: de Oekraïense afnemer draagt de btw af in zijn eigen aangifte. Dat kan alleen als de dienst juridisch juist gefactureerd wordt en de contractstukken de plaats van dienst ondersteunen.

Facturatie en documentatie

Facturen aan Oekraïense afnemers moeten aan de Nederlandse factuurvereisten voldoen (art. 35a Wet OB) én bruikbaar zijn voor de Oekraïense afnemer bij zijn invoer- en btw-administratie. In de praktijk betekent dit:

• Duidelijke vermelding van uw btw-nummer en dat van de afnemer (indien geregistreerd).
• Verwijzing naar het 0%-tarief bij export, bijvoorbeeld: "Btw 0% — uitvoer buiten de EU (art. 9, lid 2b Wet OB)".
• Incoterms 2020 vermeld, zodat duidelijk is wie de uitvoerformaliteiten regelt.
• Aansluiting tussen commerciële factuur, uitvoeraangifte en CMR.

Voor grotere transacties is het gebruikelijk om vooraf een pro forma factuur op te stellen die de Oekraïense afnemer nodig heeft voor de invoerformaliteiten en betaling.

Praktische aandachtspunten

Een paar zaken waar wij in de praktijk regelmatig vragen over krijgen:

• Wisselkoers: facturen kunnen in euro of dollar worden opgesteld, maar de Oekraïense administratie werkt in hryvnia (UAH). De koers op de datum van invoer bepaalt de grondslag voor invoer-btw en douanerechten.
• Sanctielijsten: controleer standaard of afnemer, bank en eindgebruiker niet op EU- of Nederlandse sanctielijsten staan. Dit is een aparte check, los van btw, maar hoort in dezelfde compliance-flow.
• Verlegde btw op diensten: leg contractueel vast wie welke btw draagt. Verrassingen achteraf leiden vaak tot discussies over de netto-prijs.
• Terugbetaling van Oekraïense btw: exporteurs die vanuit Oekraïne leveren, kunnen onder voorwaarden ПДВ terugvragen. Dit proces is administratief zwaar en verloopt via de Oekraïense belastingdienst.

Conclusie

Btw bij zakendoen met Oekraïne is goed te overzien zolang u de rollen scherp houdt: aan de Nederlandse kant draait het om het correct onderbouwen van het 0%-exporttarief, aan de Oekraïense kant om invoer-btw, contracten en — bij een lokale entiteit — registratieplicht. De grootste risico's zitten niet in de tarieven zelf, maar in gebrekkige documentatie en onduidelijke contractafspraken.

Loopt u tegen een concrete situatie aan? Bekijk onze diensten of neem contact op — we denken graag mee, samen met een fiscalist waar dat nodig is.